Младите во Европа – а и кај нас – постојано слушаат дека „нивниот глас е важен“. Но бројките од најновиот Евробарометар 568 – „Заштита и промоција на демократијата“ покажуваат една многу поразлична реалност: огромно мнозинство од граѓаните, дури 91%, воопшто не биле дел од донесување одлуки во ЕУ во последните пет години.

Во време кога Европа зборува за „демократија на иднината“, резултатите звучат како аларм – особено за генерацијата под 30 години која треба да ја преземе улогата на двигател на промените.

Младите сакаат да учествуваат, но никој не им кажува како

Оштетувањето на демократијата не започнува со големи скандали — туку со обичен факт: 78% од Европејците воопшто не знаат дека постојат механизми за директно учество, како граѓански собранија, панели и младински дијалози.

Оваа бројка е особено значајна за млади луѓе, бидејќи токму тие најлесно влегуваат во процеси на ко-креирање политики… ако некој им објасни дека тоа постои.

Интересно, земји како Полска (39%), Малта (36%) и Австрија (35%) имаат највисока запознаеност. На дното? Грција (10%), Шведска (12%) и Франција (13%).

Што ги мотивира младите да влезат во политички процеси?

Податоците покажуваат нешто многу јасно:
транспарентноста е валута на довербата.

• 40% од Европејците сакаат поголема транспарентност и јасни информации како да учествуваат.
• 34% сакаат повеќе дебати на локално ниво – таму каде што проблемите им се реални и блиски.
• Онлајн платформи за учество мотивираат 25%, а најмногу – младите од 15 до 24 години (34%).

Тоа значи: младите сакаат дигитална демократија, ама институциите сè уште се „офлајн“.

Најголемиот европски предизвик? Не е корупцијата. Не се ниту хакерите.
Според истражувањето – 49% од Европа смета дека најголемиот удар врз демократијата е падот на довербата во институциите.

Оваа бројка е масивна и е голем проблем во:

• Холандија (67%)
• Германија и Финска (57%)
• Данска и Кипар (56%)

Следува вториот најголем ризик:
странско влијание, манипулација со информации и дезинформации – 42%.

Ако на ова додадеме дека 28% од Европејците секојдневно се изложени на дезинформации, станува јасно дека идната борба за демократија нема да биде на улица – туку онлајн.

Што е најважно за фер избори? Младите имаат јасно мислење

Најважниот критичен фактор за фер избори, според 53% од Европејците, е:
точна и достапна информација за гласачите.

Тоа е многу важен сигнал за младите, кои најчесто се информираат преку социјални мрежи каде што информациите лесно се манипулираат.

Други клучни елементи според Европејците:

• Праведна медиумска покриеност за сите партии – 43%
• Отсуство на дезинформации во кампањите – 43%
• Заштита од сајбер напади – 40%
• Заштита на кандидатите од говор на омраза и притисоци – 36%

Ова покажува дека јавноста веќе јасно препознава дека демократијата не се брани само на избирачкото место, туку и на интернет.

Како се борат младите против лажни вести?

Една од нај изненадувачките бројки е оваа:
26% од Европејците никогаш не проверуваат информации онлајн.

Но младите?
Тие стојат значително подобро:

• 18% проверуваат многу често
• 33% проверуваат понекогаш

Тоа значи дека речиси половина млади имаат навика на критичко проверување — вештина која треба да се подигне на ниво на образование.

Не случајно, 44% од Европејците веруваат дека образовниот систем е најсилната алатка против дезинформации.

Иако невладините организации се еден од најсилните одбранбени механизми на демократијата, дури 67% од Европејците не знаат што конкретно прават невладините.

Сепак, кога ќе ги прашате што најмногу ценат кај нив, одговорот е јасен:

• Откривање корупција – 42%
• Заштита на индивидуални права – 41%
• Обезбедување услуги за граѓани – 39%

Ова истражување носи една порака што младите во Македонија мора да ја слушнат:
демократијата не те вклучува автоматски – мора сам да влезеш.