Македонија се соочува со континуиран демографски пад, кој сè појасно се отсликува и во образовниот систем. Податоците покажуваат дека бројот на запишани првачиња во последните години бележи намалување, што е директна последица на нискиот наталитет и иселувањето на младото население.

Според официјалните статистики, во учебната 2023/2024 година во основните училишта биле запишани 19.848 првачиња, додека во учебната 2025/2026 година нивниот број се намалил на 17.921. Тоа претставува пад од речиси 2.000 ученици за само две години, односно намалување од околу 10 проценти.

Експертите оценуваат дека ваквиот тренд не е изолиран феномен, туку дел од пошироките демографски промени што ја зафаќаат земјата веќе неколку децении. Во споредба со периодот од пред дваесетина години, кога во Македонија се раѓале над 30.000 деца годишно, денес бројот на живородени е речиси преполовен и се движи меѓу 16.000 и 18.000 годишно.

Демографски крах и се заканува на Македонија

Причините за намалениот наталитет се повеќеслојни. Младите сè почесто стапуваат во брак на подоцнежна возраст, подоцна се одлучуваат за родителство и најчесто имаат едно или две деца. Дополнително, економската неизвесност, високите трошоци за домување и воспитување деца, како и промените во животните приоритети влијаат врз семејното планирање.

Паралелно со тоа, иселувањето останува еден од најголемите демографски предизвици. Голем број млади луѓе во репродуктивна возраст заминуваат во земјите од Европската Унија во потрага по подобри работни услови, повисоки приходи и поголеми можности за професионален развој. Како резултат на тоа, дел од децата кои би биле родени во Македонија се раѓаат и растат во странство.

Дискриминацијата го избрка од Македонија – може ли новиот закон да ги врати иселените лекари?

Демографите предупредуваат дека комбинацијата од низок наталитет и иселување создава долгорочни последици за државата. Намалениот број деца води кон помал број ученици во училиштата, а во иднина и кон помала работна сила. Истовремено, расте уделот на постарото население, што дополнително го зголемува притисокот врз пензискиот и здравствениот систем.

Трендот е видлив и на локално ниво. Во повеќе општини веќе се забележува намалување на бројот на ученици, спојување на паралелки и намалена потреба од наставен кадар. Особено погодени се руралните средини и помалите населени места, каде иселувањето е поизразено.