Пандемијата COVID‑19 значително ја зголеми зависноста од смартфоните – скоро 60 % од корисниците во категоријата 18‑24 години сметаат дека премногу користат паметни телефони (DemandSage). Генерацијата Z (родени од 1997 до 2012 година) поминува во просек дури 6 часа и 37 минути дневно пред екран – двапати повеќе од бумерите (3ч 38мин) и значително повеќе од младите од генерацијата X и милиенијалците(DemandSage).

Aлармантни бројки

Според најнови истражувања, 50 % од адолесцентите на возраст 13‑18 години се сметаат за зависни од смартфон(DemandSage). Во некои извештаи, дури над 60 % од тинејџерите признаваат дека се зависни, а 66 % чувствуваат анксиозност ако немаат пристап до телефон(ZipDo). Сепак, дел од податоците укажуваат дека 25–35 % покажуваат клинички знаци на проблематично користење (WifiTalents, ZipDo, Gitnux).

Image by freepik

Колку долго? Времето кога младите се „залепени“ за екранот

Млади на возраст од 13 до 18 години минаат речиси 9 часа дневно на смартфони, што создава сериозни последици по менталното здравје (DemandSage). Телечување преку социјални мрежи, пораки и видео стриминг неколку пати неделно може да кулминира во огромен удел од животот, со проценка дека еден ученик може да потроши до 25 години од својата младост во гледање во екран (The Times).

Психолошки и социјални ефекти

Истражување објавено во JAMA открива дека дури половина од децата покажуваат знаци на мобилна зависност, а додека некои покажуваат и симптоми како депресија и суицидни мисли (The Times). Оние млади што го имаат овој тип зависност се 2 до 3 пати поголеми ризик да искусат сериозни емоционални проблеми (The Guardian).

Номинафобиja ?

Синдромот познат како nomophobia, или страв од невозможност да се користи мобилен телефон, е сериозна психолошка појава. Ова може да се искаже преку анксиозност при физичка оддалеченост од уредот, губење на сон затоа што екраните го нарушуваат мелатонинот, и оддалечување од социјалните интеракции во живо (Wikipedia, Wikipedia).

Физички и академски последици

Екстремните нивоа на користење предизвикуваат и физички ефекти: замор на очите, постурални проблеми и главоболки, како и нарушен сон – речиси 70 % од тинејџерите пријавуваат лош сон поради користење на социјалните мрежи доцна навечер (WifiTalents, Wikipedia, WifiTalents). Од друга страна, прекумерното користење смартфони се поврзува со намалена академска концентрација и внимание – 75 % од студентите пријавуваат дека користењето телефони го нарушува процесот на учење (techwell.itu.edu.tr).

Витални знаења за млади: каков избор да направите?

• Себе-рефлексија: Доколку го користите телефонот повеќе од 7–9 часа дневно или се чувствувате анксиозни кога го немате, тоа не е знак на навика, туку на зависност.
• Не е само време, туку однесување: Истражувањата покажуваат дека не е вкупното време важно, туку дали користењето ја нарушува вашата емоционална рамнотежа и секојдневни активности (WifiTalents).
• Здравје и реален живот: Помалку екран повеќе сон, подобро внимание, вистински пријателства. Поставете правила, блокирајте, ослободете време за физичка активност и лице‑в‑лице средби.
• Дигитална хигиена: Ограничете ги известувањата, користете алатки за детоксикација и определете „периоди без екран“.

Смартфоните нудат удобност и поврзаност, но статистиките откриваат дека зависноста го менува животот на многу млади – од ментално здравје до внимание и социјални односи. Ако вие или ваши пријатели чувствувате дека сте „зависни“ од уредите, тоа е можност да се преиспитате и да сторите нешто за себе.