Мај 2026 година донесе нов рекорд – просечната нето-плата достигна речиси 50.000 денари. Но, пред да почнете да славите, да ги погледнеме бруталните факти зад овие бројки. Кој навистина ги зема овие пари, а кој е заглавен на дното?
Ако го читате само насловот од соопштенијата на Државниот завод за статистика, ќе помислите дека во Македонија цветаат рози. Просечната исплатена нето-плата во мај 2026 година изнесува 49.544 денари, што е раст од дури 8.2% во споредба со минатата година.
Извор: ДЗС
Кој го пумпа просекот, а кој преживува?
Ако ги анализираме деталните податоци по сектори, сликата станува кристално јасна. Парите се концентрирани во неколку специфични индустрии.
Според најновите податоци за бруто-плати, апсолутни кралеви на пазарот се програмерите и ИТ експертите. Секторот Информации и комуникации бележи просечна бруто-плата од вртоглави 136.699 денари. Веднаш зад нив се Финансиските дејности и осигурувањето (97.763 денари бруто) и Рударството (92.208 денари бруто).
Од другата страна на паричката се секторите каде што најчесто почнуваат младите. Работите како келнери, шанкери или во хотели? Секторот Објекти за сместување и сервисни дејности со храна е на самото дно со 54.169 денари бруто (што е одвај над минималецот кога ќе се пресмета во нето). Земјоделството и административните помошни дејности исто така тапкаат во место.
Младите се „повеќе“ невработени – како?
Додека просечната плата расте, реалноста за младите луѓе е шамар во лице. Во првото тримесечје од 2026 година, стапката на невработеност на државно ниво е 11.3%. Но, ако сте на возраст од 15 до 29 години, вашата стапка на невработеност е фрапантни 24.6%!
Еден од четворица млади луѓе во Македонија е невработен. Дополнително, стапката на вработеност кај оваа возрасна група е 34.6%. Ова значи дека мнозинството млади луѓе се неактивни, седат дома, студираат без јасна перспектива или веќе пакуваат куфери за во странство.
Работа „на црно“ – стапица за почетниците
Уште еден алармантен податок што директно ги погодува младите е растот на неформалната економија. Дури 94.197 лица работат на црно, што е зголемување за 4.3% во однос на претходното тримесечје. Најголем дел од овие неформални работници се во земјоделството (43.6%) и градежништвото (17.5%), но овој тренд е присутен насекаде.
Да работиш на црно значи немаш здравствено, немаш пензиско, немаш сигурност. Тоа е најлошиот можен старт на една кариера.
Бројките не лажат, само треба да знаете како да ги читате. Пораката е јасна:
-
Изборот на професија е сè. Ако сакате висока плата, технологијата, финансиите и високо-стручните технички дејности се местата каде што се парите.
-
Пазарот е суров кон неквалификуваниот труд. Угостителството и основната трговија нудат работа, но не нудат финансиска слобода.
-
Не се залажувајте со просекот. Вашиот труд на почетокот веројатно ќе биде платен под овој просек.
Време е да престанеме да се надеваме на “просечна” среќа и да почнеме стратешки да ги градиме нашите вештини. Пазарот на труд во 2026 година наградува специфично знаење, а безмилосно ги казнува оние кои се заменливи. Со колккава плата би биле задоволни како млад вработен?
