Поскапувањето на струјата е главна тема изминатите неколку месеци, но што ја промени ситуацијата толку драматично?

Во 2021 година, светот доживеа глобална криза за електрична енергија, која се смета дека е една од најзагрижувачките во последните 50 години. Кризата најмногу се одрази на цените на електрична енергија, маслото и нафтата.

Photo by Anton Dmitriev on Unsplash

Слушајте го целиот текст и со заклучен телефон:

Може да се каже дека пандемијата и Руско-Украинската војна најмногу влијаеле врз појавата на кризата. Ова се неколку чекори кои доведоа до проблеми:

• Западните санкции насочени кон енергетскиот сектор на Русија се во сила од руската анексија на Крим во 2014 година, а потоа беа заострени по руската инвазија на Украина во февруари 2022 година.
• Подоцна беше суспендирана и сертификацијата на новиот гасовод Северен тек 2.
• Русија реагираше кон крајот на јули 2022 година и ги намали испораките на гас за Германија преку стратешкиот гасовод Северен тек 1.
• Русија го прекина протокот на гасоводот Северен тек 1 на почетокот на септември, предизвикувајќи меѓународна криза за снабдување со гас, која особено се почувствува на европските пазари на гас.

Покрај војната, во 2021 година, најголемата суша во Бразил го загрози неговото снабдување со електрична енергија. Бразил се потпира на хидроенергија и од овој вид на енергија продуцира две третини од електричната енергија за земјата.

Euractiv објави дека европскиот комесар за климатски активности, Франс Тимерманс му рекол на Европскиот парламент во Стразбур дека „околу една петтина“ од зголемувањето на цената на енергијата „може да се припише на зголемувањето на цените на CO2 на пазарот на јаглерод во ЕУ“.

Во 2022 година, најсувото лето во Европа во последните 500 години имаше сериозни последици за производството на хидроенергија и системите за ладење на електраните.

Според Њујорк Тајмс, сушата „ја намалила хидроенергијата во Норвешка, ги загрозила нуклеарните реактори во Франција и го намалила транспортот на јаглен во Германија“.

Глобални последици од кризата

Зголемените цени на енергијата ги зголемуваат земјоделските трошоци, придонесувајќи за зголемување на цените на храната на глобално ниво. Земјоделската и прехранбената индустрија користат енергија за различни намени. Директната употреба на енергија вклучува електрична енергија за автоматско наводнување на вода, потрошувачка на гориво за земјоделски машини и енергија потребна во различни фази на преработка на храна, пакување, транспорт и дистрибуција. Употребата на пестициди и минерални ѓубрива резултира со големи количини на индиректна потрошувачка на енергија, при што овие инпути се многу енергетски интензивни за производство. Додека уделот значително варира помеѓу регионите – во зависност од факторите како што се временските услови и видовите култури – директните и индиректните трошоци за енергија може да сочинуваат од 40% до 50% од вкупните варијабли на трошоци за земјоделските култури во напредните економии како што се САД. Според тоа, повисоките цени на енергијата и вештачките ѓубрива неизбежно се претвораат во повисоки трошоци за производство и на крајот во повисоки цени на храната.

Недостаток на млеко во Европа и Балканот – се очекува големо поскапување?

Употребата на јаглен во Европа веќе се зголеми за 14% во 2021 година, а се очекува да се зголеми за уште 7% во 2022 година. Зголемените цени на природниот гас го направија јагленот поконкурентен на многу пазари, а некои нации прибегнаа кон јагленот како замена за потенцијалното рационализирање на енергијата во зимата 2022/23. Со зголемување на побарувачката за јаглен во Азија и на други места, се предвидува глобалната потрошувачка на јаглен повторно да се зголеми за 0,7% во 2022 година на 8 милијарди тони. Согорувањето на јаглен или нафтени продукти испушта значително поголеми количини на јаглерод диоксид и загадувачи на воздухот во споредба со природниот гас. Враќањето на јаглен ја забавува транзицијата кон позелени и поодржливи извори на енергија. И САД и Русија се најголеми извозници на природен гас и јаглен. Европа е историски водечка во однос на глобалната климатска политика, ветувајќи дека ќе ги намали емисиите на најмалку 55% ​​под нивото од 1990 година во следните 8 години. Но, санкциите кон Русија ги уништуваат глобалните резерви на фосилни горива со драстично зголемување на цените.

А, според извршниот директор на ИЕА Фатих Бирол, најлошото допрва доаѓа оваа зима.