За дел од матурантите изборот на факултет е исполнување на личен сон, за други – прагматична одлука за сигурна работа и повисока плата. Во време кога младите сè почесто размислуваат дали иднината да ја градат дома или во странство, изборот на студии станува една од најважните одлуки што ја носат уште на 18 години.

Дилемите се многубројни – дали да се следи сопствениот интерес или пазарот на труд? Дали да се избере факултет што носи сигурна работа или професија што навистина ја сакаат? Колку влијаат родителите, професорите, пријателите и социјалните мрежи?

Дополнителен предизвик е и тоа што понудата на високо образование во Македонија денес е значително поголема отколку пред две децении. Матурантите имаат избор меѓу државни и приватни универзитети, десетици факултети и стотици студиски програми.

Според податоците од Министерството за образование и наука и регистрите за акредитирани високообразовни установи, во Македонија функционираат околу 16 универзитети, државни и приватни, со околу 160 високообразовни установи – факултети, институти и високи школи.

Три типа матура ќе полагаат средношколците годинава

Најголем дел од студентите и понатаму се концентрирани на државните универзитети, пред сè на Универзитет „Св. Кирил и Методиј“, Универзитет „Гоце Делчев“ и Универзитет „Св. Климент Охридски“, но последните години значителен број млади се запишуваат и на приватни универзитети.

Огромен избор на насоки – од медицина до вештачка интелигенција

Македонските универзитети денес нудат студии од речиси сите области – медицина, право, економија, информатика, инженерство, земјоделство, уметност, безбедност, психологија, филологија, туризам и многу други.

На пример, Универзитет „Гоце Делчев“ има повеќе факултети и академии – од информатика, машинство и медицина, до музичка, филмска и ликовна академија.

Од друга страна, Универзитет „Св. Кирил и Методиј“ нуди студиски програми од природно-математички, техничко-технолошки, медицински, општествени и хуманистички науки, како и интердисциплинарни програми усогласени со Болоњскиот систем.

Во последните години се отвораат и нови студиски програми поврзани со модерните технологии и потребите на пазарот. Агенцијата за квалитет во високото образование акредитирала програми поврзани со наука за податоци, вештачка интелигенција, информатички науки, дигитални технологии и специјализирани медицински и правни области.

Анкета со матурантите: Најголем стрес не ми е матурата, туку што после матурата

Вработување и плата – најсилен мотив за матурантите

Сè поголем број матуранти велат дека при изборот на факултет најмногу размислуваат за можноста за вработување по дипломирањето. Професии поврзани со информатичките технологии, медицината, инженерството и дел од техничките науки се меѓу најпосакуваните, бидејќи се смета дека нудат сигурна работа и подобри приходи.

На социјалните мрежи и форумите младите често разменуваат искуства околу тоа „кој факултет вреди“, дали дипломите се признаваат во странство и какви се шансите за работа. Дел од дискусиите покажуваат дека многумина уште при изборот размислуваат за можноста за кариера надвор од Македонија.

Особено привлечен останува ИТ-секторот, каде младите гледаат можност за високи примања и работа за странски компании. Во онлајн дискусии програмери споделуваат дека по неколку години искуство платите можат значително да растат, што дополнително влијае врз интересот за техничките факултети.

Родителите и семејството имаат силно влијание

Иако младите сакаат сами да ја донесат одлуката, влијанието на родителите и семејството останува значајно. Некои родители ги насочуваат децата кон „сигурни професии“, како медицина, право, економија или инженерство, додека други ги охрабруваат да го изберат она што навистина ги интересира.

Психолозите предупредуваат дека притисокот од семејството понекогаш може да доведе до погрешен избор и незадоволство кај студентите уште во првите години од студирањето.

Матурантите ги следат и социјалните мрежи и искуствата на студентите

Во последните години значително влијание имаат и социјалните мрежи. Матурантите преку TikTok, Instagram, YouTube и форуми следат искуства од студенти, информации за професори, тежината на студиите, студентскиот живот и можностите за работа.

На интернет можат да се најдат и позитивни и негативни искуства – од пофалби за квалитетни програми, до критики за организацијата, корупцијата или условите на студирање.

Токму затоа, експертите советуваат младите да не носат одлука само врз основа на туѓи искуства или интернет-трендови, туку внимателно да ги анализираат сопствените способности, интереси и можностите што ги нуди професијата.

Сè повеќе млади бараат „сигурна иднина“

Експертите оценуваат дека денешните генерации матуранти се попрагматични од претходните. Наместо само личните желби, сè почесто размислуваат за економска стабилност, можност за брзо вработување и перспектива надвор од државата.

Како е да се биде студент на Медицина?

Но, и покрај големиот избор на факултети и студиски програми, останува дилемата дали македонското високо образование нуди доволно квалитет и практични вештини за пазарот на труд.

Дел од аналитичарите предупредуваат дека квантитетот на факултети не секогаш значи и квалитет на образованието.

Во период кога факултетските уписи се наближуваат, илјадници матуранти повторно ќе се соочат со истото прашање – што да студираат за да имаат и успешна кариера, но и лична исполнетост.

(текстот е креиран со пмош на ВИ)