Мобилниот интернет, повиците и пораките во земјите од Европската Унија наскоро би можеле да станат многу поевтини за граѓаните на Македонија и останатите земји од Западен Балкан. Амбасадорите на земјите-членки на ЕУ дадоа зелено светло за почеток на преговорите за приклучување на регионот кон европскиот систем „Роаминг како дома“ (Roam Like at Home), што би значело користење на мобилните услуги во ЕУ без дополнителни роаминг трошоци.

Доколку процесот се одвива според планираната динамика, Северна Македонија, Србија, Албанија, Босна и Херцеговина, Црна Гора и Косово би можеле веќе следната година да станат дел од зоната во која мобилните телефони функционираат по истите цени како дома.

Што значи тоа за младите?

За голем дел од младите во Македонија, патувањето во Европа е дел од секојдневието. Студентски размени, летни школи, практикантства, концерти, фестивали, туристички патувања и сезонска работа се само дел од причините поради кои илјадници млади секоја година заминуваат во земјите на ЕУ.

Во моментов, многумина се принудени да го исклучуваат мобилниот интернет веднаш по преминување на границата или внимателно да следат колку податоци трошат за да избегнат високи сметки. Со укинувањето на роамингот, користењето на апликации како Instagram, TikTok, WhatsApp, Google Maps или Spotify би било многу поедноставно и без страв од дополнителни трошоци.

Практично, млад човек од Штип кој патува во Германија, Италија или Франција би можел да го користи својот телефон речиси исто како во Македонија – со домашниот пакет и без дополнителни роаминг надоместоци.

Што е „Роаминг како дома“?

Системот „Роаминг како дома“ функционира во Европската Унија од 2017 година. Благодарение на него, граѓаните на ЕУ можат да се движат низ повеќе европски држави без да плаќаат дополнителни трошоци за разговори, СМС-пораки и мобилен интернет.

Овој модел веќе се проширува и надвор од Унијата. Од почетокот на 2026 година, Украина и Молдавија станаа дел од европската роаминг зона, иако сè уште не се членки на ЕУ. Тоа покажува дека Брисел сè повеќе го користи овој механизам како чекор кон подлабока интеграција на соседните земји.

Западен Балкан веќе има едно вакво искуство

За граѓаните на регионот ова не е целосно нов концепт. Од 2021 година роамингот меѓу земјите од Западен Балкан е укинат, што значи дека граѓаните можат да патуваат низ регионот без дополнителни трошоци за мобилни услуги.

Сепак, веднаш штом ќе влезат во некоја земја од Европската Унија, повторно се соочуваат со дополнителни трошоци. Новиот договор има цел да ја отстрани токму оваа последна бариера.

Иако на прв поглед изгледа како техничка промена, експертите сметаат дека станува збор за многу повеќе од тоа. Европската комисија го претставува овој чекор како дел од постепената интеграција на Западен Балкан во европскиот единствен пазар и како конкретна придобивка што граѓаните можат директно да ја почувствуваат.

За младите тоа значи полесно студирање во странство, поедноставна комуникација со семејството и пријателите, подобри услови за работа на далечина и помалку грижи при патувања низ Европа.

Следниот чекор е формалното усвојување на одлуката од страна на Советот на ЕУ, по што ќе започнат поединечни преговори со секоја земја од Западен Балкан. По завршувањето на преговорите и усогласувањето со европските правила за роаминг, земјите ќе можат да се приклучат кон системот „Роаминг како дома“.

Доколку нема поголеми пречки, милиони граѓани од регионот, вклучително и младите од Северна Македонија, би можеле веќе во текот на следната година да патуваат низ Европската Унија без страв од непријатни изненадувања на телефонската сметка.