ПO КАТЕГОРИИ
НАЈВАЖНО
ПО ИНТЕРЕС
ПО ФАКУЛТЕТИ
10.09.2025
Вештачката интелигенција во образованието – ризик или придобивка?
Автор: Goce Author

Како размислува вештачката интелигенција за идејата вештачката интелигенција да се употребува во образованието?

Актуелната тема за употреба на вештачката интелигенција во образованието беше повод од Chat Gpt да побараме мислење на оваа тема.

Кои се опасностите и ризиците од овој процес?

Опасностите од употребата на вештачка интелигенција (ВИ) во образованието се повеќеслојни и зависат од начинот на кој таа технологија се воведува и користи. Еве неколку клучни ризици:

  1. Зависност и намалена критичка мисла

Учениците може премногу да се потпираат на ВИ (на пример за решавање задачи или пишување текстови), што го намалува нивното сопствено размислување, креативност и способност за анализа.

  1. Неточни или пристрасни информации

Моделите на ВИ не секогаш даваат точни податоци. Ако наставници или ученици некритички ги прифаќаат, може да се шират дезинформации.

Постојат и ризици од културна или идеолошка пристрасност во одговорите.

  1. Неправедно оценување и следење

Ако ВИ системи се користат за автоматско оценување, тие може да имаат грешки, да не ја препознаваат креативноста или да фаворизираат одреден стил на пишување.

Алгоритамите за следење (на пр. при онлајн тестови) можат да бидат инвазивни и неправедни.

  1. Загрозување на приватноста

Образовните ВИ алатки собираат големи количини податоци за учениците. Ако тие се злоупотребат, се загрозува приватноста и безбедноста.

  1. Нееднаквост во пристапот

Училиштата со подобри ресурси ќе можат да воведат квалитетни ВИ системи, додека другите ќе заостанат, што може да ја зголеми образовната нееднаквост.

  1. Дехуманизација на наставата

Претераната автоматизација може да ја намали улогата на наставникот како ментор и воспитувач. Човечкиот контакт, емпатијата и воспитната компонента тешко се заменуваат со машина.

  1. Етички и правни дилеми

Недоволно јасни правила за авторски права (на пример, ако ученик користи ВИ за есеј).

Нејасно кој сноси одговорност ако ВИ даде погрешни насоки или предизвика штета.

Вештачката интелигенција во образованието носи и ризици и придобивки

Значи, за разлика од нас луѓето, вештачката интелигенција (барем засега) малку поискрено се однесува и кон своите недостатоци или ризици.

Но, кои се пак позитивните страни – пак според Chat Gpt.

Потенцијални придобивки

  1. Персонализирано учење

ВИ може да се прилагоди на потребите на секој ученик: побрзо напредување за напредните, дополнителна поддршка за оние што заостануваат.

  1. Достапност 24/7

Учениците можат да добијат помош во било кое време (на пример, дигитален тутор).

  1. Автоматизација на рутински задачи

ВИ може да им помогне на наставниците во проверка на тестови, изработка на извештаи и административни задачи → повеќе време за креативна и воспитна работа.

  1. Подобро следење на напредокот

Алгоритмите можат да анализираат податоци и да откријат каде ученикот има тешкотии многу порано отколку што би забележал наставник.

  1. Инклузија и поддршка

Вештачката интелигенција влегува во училниците: нов водич за ученици и наставници

ВИ може да помогне на ученици со попречености (пр. софтвер за препознавање говор, автоматски преводи, читање на текст).

  1. Креативни можности

Учениците можат да користат ВИ за истражување, симулации, генерирање идеи, што го прави учењето поинтересно и поинтерактивно.

Баланс меѓу придобивки и ризици

Придобивки: повеќе алатки, поголема ефикасност, персонализирано учење.

Ризици: зависност, дехуманизација, неточни информации, загрозена приватност.

Најважно е ВИ да биде поддршка, а не замена за наставникот и критичкото размислување на учениците.

(Видео) Единствената уметница во Македонија која слика со уста
Студентски оброк, лажни соопштенија-ќе продолжат ли преговорите?