Седум астронаути, четворица Американци, двајца Руси и еден Германец, кои живеат на 400 километри над земјата во Меѓународната вселенска станица, може да станат, сосема ненадејно, колатерална штета поради конфликтот во Украина.

До пред неколку дена на руските ракети беа знамињата на САД, Јапонија, Индија и Британија. Сега сите се прекриени, освен индиската, бидејќи, како што тврди првиот човек на „Роскосмос“, ракетите „поубаво изгледаат“ без нив.

Нападот на Русија врз Украина може да го уништи планот на НАСА за продолжување на животниот век на Меѓународната вселенска станица – па дури и може да значи нејзина брза пропаст.

Руската вселенска агенција Роскосмос објави дека има овластување да работи само уште две години и дека „прашањето за продолжување на договорот во сегашните услови предизвикува скептицизам“.

Според директорот Дмитриј Рогозин, Роскосмос повеќе нема да испорачува ракетни мотори од руско производство на САД, што ќе стави крај на повеќедецениската врска меѓу американските и руските производители на ракети.

„Денеска донесовме одлука да ги прекинеме испораките на ракетните мотори НПО Енергомаш во САД. Дозволете ми да ве потсетам дека тие испораки беа доста интензивни од средината на 1990-тите“, рече Рогозин.

Откажувањето од партнерството може да биде катастрофално за НАСА и другите меѓународни партнери, кои во голема мера зависат од Москва за клучните делови од орбиталната лабораторија и за снабдување, производство на енергија, па дури и зголемување на висината на станицата, што го спречува нејзиното паѓање на Земјата.

Рогозин исто така тврди дека руските ракети изгледаат подобро без американски знамиња на нив.

Прашањето за цената за функционирање на Меѓународната  вселенска станица

Соединетите Американски Држави и нивните други партнери би можеле да се справат без Русија, но тоа би можело да се покаже толку комплицирано и скапо што не вреди да се прави, сметаат многу експерти за операциите на вселенската станица.

Photo by NASA on Unsplash

НАСА, исто така, смета на Русија безбедно да ја врати станицата на Земјата кога ќе биде повлечена во наредните години, и дека три вселенски летала Прогрес ќе ја завршат работата.

„Ќе треба да вложиме многу дополнителни пари за да го оствариме тоа“, вели Брајан Виден, вселенски истражувач во Фондацијата Safe World.

Во меѓувреме, двајца астронаути ја завршуваат обуката со Роскосмос, тројца руски космонаути тренираат со НАСА, а до пет астронаути на НАСА се планираше да започнат со обука во Русија овој месец.

Во вселенската станица оваа година ќе патува и единствената жена космонаут од Русија, на „Dragon“ Space Ex, првата комерцијална вселенска капсула која превезува астронаути.

Четврт век соработка на Русија и САД

САД и Русија соработуваат речиси 25 години на напредната вселенска станица, со придонес на ЕУ, Канада и Јапонија. Американскиот претседател Џозеф Бајден најавувајќи санкции против Русија рече дека тие ќе бидат насочени кон руската „воздухопловна индустрија, вклучително и вселенската програма“.

Досега, САД и Русија ја оставаа вселенската станица надвор од политичка борба и економски санкции. Преседан беше ситуацијата околу анексијата на Крим во 2014 година. И покрај американските санкции, ISS продолжи да работи нормално. Американските астронаути продолжија да летаат со рускиот вселенски брод Сојуз, а операциите на ISS не беа нарушени.

Администрацијата на Бајден во декември објави дека сака да го продолжи работниот век на станицата до 2030 година, кога треба да се појави преку приватни вселенски станици. Но, тоа бара поддршка од меѓународните партнери.

НАСА вети дека „ќе работи со меѓународни партнери во Европа, Јапонија, Канада и Русија“ за да овозможи продолжување на револуционерното истражување спроведено во оваа единствена орбитална лабораторија до крајот на оваа деценија.

Photo by NASA on Unsplash

Ќе се урне ли Меѓународната вселенска станица без Русија?

Шефот на Роскосмос праша дали партнерството ќе биде прекинато.

„Дали сакате да ја уништите нашата соработка на ISS“, праша Рогозин.

Тој предупреди дека без руски вселенски системи, ISS буквално може да се урне.

„Ако ја блокирате соработката со нас, кој ќе ја спаси ISS од неконтролирано деорбитирање?“, праша Рогозин.

Тој предупреди дека Роскосмос ќе ги „преиспита приоритетите“ и ќе се фокусира на „независноста во прашањата за вселенската инструментација“.

„Спејс екс“ и „Нортроп Груман“

Кејти Лудерс, која ја води програмата на агенцијата за вселенски летови, рече дека помош понудила американската компанија за воздухопловство и одбрана „Нортроп Груман“.

„И, знаете, луѓето во SpaceX бараат да видат дали можеме да имаме повеќе опции“, рече Лудерс.

Последниот товарен брод „Нортроп Груман Сигнус“, кој пристигна на ISS на 21 февруари, беше првиот што се пофали со капацитет да ја „рестартира“ подружницата без руска помош.

И шефот на Space Ex, Илон Маск, го објави логото на компанијата на Твитер како одговор на реторичкото прашање на Рогозин за тоа кој ќе ја спаси ISS од неконтролирана деорбитација.

Меѓународната вселенска станица, се разбира, треба да се уништи и ќе се урне во најоддалечениот крај на Тихиот Океан, познат како „Точка на Немо“, најверојатно во јануари 2031 година, каде што ќе се приклучи на други вселенски отпадоци и сателити.

Од 2000 година Меѓународната вселенска станица никогаш не била празна

Први на станицата пристигнаа Американецот Бил Шепард и руските космонаути Сергеј Крикалев и Јури Гизденко, а од нивното пристигнување на 2 ноември 2000 година станицата никогаш не била празна.

Меѓународната вселенска станица тежи околу 420 тони, долга е 109 метри и орбитира околу Земјата со брзина од 27 километри во секунда, што значи дека орбитира околу Земјата, речиси 16 пати на ден. Сместувањето на станицата вклучува шест спални соби, две бањи и теретана, а можеби најголемата атракција е таканаречената „Купола“, комплекс од широки прозорци низ кои може да се види секој настан на Земјата, од бури кои се подготвуваат до изгрејсонцата.