Дезинформациите, говорот на омраза и сајбер-насилството стануваат сè поголем предизвик за младите. Додека Европа ја отвора темата за дигиталните права и демократското учество, во Македонија учениците веќе предлагаат сопствени решенија за побезбеден интернет.

Интернетот одамна е повеќе од средство за комуникација и забава. За младите тој претставува простор за образование, информирање, изразување и поврзување со врсници од целиот свет. Но, со зголемената дигитална активност растат и ризиците од дезинформации, онлајн вознемирување, говор на омраза и злоупотреба на личните податоци.

Овие прашања ќе бидат во центарот на Европскиот самит за дигитална младина – EDYS26, кој е најавен за 19 и 20 ноември во Букурешт, Романија. Самитот ќе обедини млади луѓе, претставници на институции, граѓански организации и експерти, кои ќе разговараат за дигиталното граѓанство, демократското учество и предизвиците што ги носат новите технологии.

Дигитална безбедност – во фокус на Европскиот самит за дигитална младина

Посебен акцент ќе биде ставен на дезинформациите, нееднаквиот пристап до дигитални можности и улогата на младите во создавањето поодговорно дигитално општество.

Децата изложени на злоупотреба од непознати, но и од блиски

И Македонија се соочува со овие предизвици, а младите сè почесто се вклучуваат во иницијативи за нивно надминување.

На 25 февруари 2026 година, во Скопје, деца и адолесценти учествуваа во иницијатива организирана од УНИЦЕФ, Фондацијата Телеком за Македонија и Сојузот на извидници на Македонија, посветена на спречување на сајбер-насилството и говорот на омраза на интернет.

Пет младински тимови претставија сопствени идеи за побезбеден дигитален простор. Меѓу нив беа дигитална серија со подкаст-дебати, активности за подобра комуникација меѓу родителите и децата, како и онлајн платформи за врсничка поддршка. На настанот беше претставен и прирачник за спречување сајбер-насилство и говор на омраза, со 19 интерактивни активности наменети за наставници, психолози, социјални и младински работници.

Безбеден интернет не е само прашање на технологија

Дополнителен чекор во оваа насока беа и Деновите на медиумската писменост 2026, кои се одржаа од 26 октомври до 2 ноември под мотото „Сите имаме улога“. Осмото издание на иницијативата вклучи работилници, предавања и дискусии низ земјата, со посебен фокус на поттикнување критичко размислување кај средношколците.

Важноста на темата ја потврдува и извештајот на УНИЦЕФ „Disrupting Harm in North Macedonia“, објавен во август 2026 година. Истражувањето укажува на сериозни ризици од сексуална злоупотреба и експлоатација на деца овозможени преку дигиталните технологии, како и на потребата од подобри механизми за заштита и пријавување.

Споредбата покажува дека Македонија и европските земји се соочуваат со слични предизвици. Разликата е во пристапот и обемот на иницијативите, но заедничка е потребата младите да бидат информирани, заштитени и активно вклучени во решавањето на проблемите.

Безбеден интернет не е само прашање на технологија, туку и на образование, одговорност и почитување на правата на секој млад човек.